افسردگی در پس دود

امیرحسین جلالی، روان‌پزشک جنبه‌های آلودگی هوا و تاثیرش بر سلامت روانی را از چند زاویه بررسی می‌کند، او به روزنامه «پیام‌ما» می‌گوید که تاثیرات را باید به دو شکل کوتاه مدت و بلند مدت بررسی کرد: «آلودگی هوا می‌تواند شانس ابتلا به بعضی بیماری‌های روانی را در یک نسل بالا ببرد، به طور مثال در مادران باردار، آلاینده‌های خاص ممکن است روی جنین و تکامل عصبی او تاثیر منفی داشته باشند.» جلالی داده‌های مطالعات محیط‌زیست و روان‌پزشکی را در دراز مدت محدود تلقی می‌کند اما برای تاثیرات کوتاه مدت تحلیل دیگری دارد: «آلودگی هوا می‌تواند پرخاشگری و اضطراب و به‌طور کلی مشکلات خلقی ما را تحت تاثیر قرار دهد، اما این مساله چند وجهه دارد.» جلالی می‌گوید آلودگی هوا می‌تواند اکسیژن رسانی به مغز را کاهش دهد و از همین رو افراد ممکن است بیقرار، عصبی و کلافه و تحریک‌پذیر شوند. «اما در حال حاضر در کشور ما مساله آلودگی هوا با جنبه‌های جامعه شناختی و پارامترهای اجتماعی در جامعه ما کلید خورده است.»

مساله‌ای که این روان‌پزشک اعتقاد دارد که ممکن است مشکلات ثانویه ایجاد کند: «این روزها درباره آلودگی هوا می‌گویند، مازوت سوزانده می‌شود، شیوه مبارزه با آلودگی هوا تاکنون به نتیجه نرسیده و مثلا حمل‌و‌نقل شهری همچنان درست فعالیت نمی‌کند یا سال‌های قبل گفته می‌شد که تولید بنزین غیر‌استاندارد است. این خبرها این ادراک را به فرد می‌دهد که سومدیریت وجود دارد. مثل این‌که شما در خانواده احساس کنید که پدری بی‌مبالات و بدون تدبیر دارید که به فکر اعضای خانواده نیست.» جلالی می‌گوید: این مساله باعث می‌شود که عصبانیت و کلافگی شهروندان بیشتر از قبل شود وبا این‌که تاثیرات بیولوژیکی آلودگی هوا خودش را در قالب سرگیجه و نگرانی پیشتر نشان داده باشد.

دیروز یکی از آلوده‌ترین روزهای کلانشهرهای ایران بود. نقطه‌های قرمز روی نقشه پایش پرتعداد بودند، اثرات کوتاه مدت شاید روی رفتار عموم افراد جامعه تاثیرش را نشان داده باشد اما برای بلند‌مدت‌ها باید منتظر ماند، شاید سال‌ها. تا فهمید تنفس آلودگی چه تاثیر مخربی روی سلول‌های مغز گذاشته است، اختلال حافظه یا افسردگی یا اختلال خواب، باید دید قرعه به نام کدام شهروند و چه بیماری می‌افتد.