روان‌پزشکی انتقادی

بی‌قاعدگی در استفاده از واژگان

غیرقابل انکار است که هر فردی چه قاضی و چه متهم، چه مفسد اقتصادی یا مجرم امنیتی ممکن است نیاز داشته باشد در بیمارستان بستری شود، اما این آرای قضات می‌تواند همۀ آن تلاش‌ها را نقش بر آب کند
۲۹ تیرماه ۱۴۰۲
منبع: روزنامۀ پیام ما

دربارۀ آرای اخیری که دربارۀ دو بازیگر صادر شده است، باید اشاره کرد که معمولاً قضات در موارد مربوط به پزشکی و روان‌پزشکی از پزشکی قانونی به‌عنوان رکنی از قوه قضاییه که مشاور علمی دستگاه قضایی است، استفاده می‌کنند.

از سویی تشخیص قاضی در حکمی برای یکی از بازیگران تحت عنوان «بیماری روحی شخصیت ضدخانواده»، در هیچ کتاب یا مقاله‌ای وجود ندارد و ابداع قاضی است. واژۀ «بیماری روحی» نیز تقریباً سال‌هاست که در متون علمی منسوخ شده. هر چند که این واژه به اشتباه در محاوره به کار می‌رود، چیزی تحت عنوان بیماری روحی نمی‌شناسیم و بهتر است به‌جای آن گفته شود بیماری روانی، بیماری روان‌پزشکی، اختلال روان‌پزشکی و… . عبارت «شخصیت ضدخانواده» هم ابداع قاضی است. «شخصیت» و «اختلال شخصیت» در متون علمی تعاریف کاملاً روشنی دارد که در حقیقت این تشخیص نیز درست نیست.
بنابراین، نوع نگارش قاضی نشان می‌دهد که مستقل از پزشکی قانونی و از متخصصان سلامت روان در این رابطه نسبت به انشای این رأی اقدام کرده است. باید گفت این نوع استفاده از تشخیص برای محکوم کردن رفتاری که قاضی، قانون یا بخشی از جامعه نمی‌پسندد، در متون علمی و تاریخی، نامش سوءاستفاده از روانپزشکی است. مصداق این سوءاستفاده از روان‌پزشکی، استفاده از تشخیصی تازه به عنوان برچسب به بردگانی بود که نمی‌خواستند تحت سلطۀ ارباب باشند و اولین بار در آمریکا آغاز شد. در بعضی دیگر از کشورها نیز سابقۀ بسیار بدی از سوءاستفادۀ روان‌پزشکی علیه مخالفان دیده می‌شود. از نمونه‌های بارز آن می‌توان به استفادۀ رژیم استالین از تشخیص و بستری‌های طولانی‌مدت در بیماری‌های روان‌پزشکی اشاره کرد. این آرا از یک‌سو از نظر اجتماعی انگ بیماری روانی را افزایش خواهد داد و از سوی دیگر این نوع بی‌قاعدگی در استفاده از واژگان بر وضعیت روانی جامعه می‌تواند اثرگذار باشد. در این صورت اخلال در مبانی و موازین اخلاقی و فکری جامعه تشدید می‌شود و در صحنۀ بین‌المللی نیز نام کشور ما در کنار حکومت‌هایی قرار می‌گیرد که تاریخچۀ بسیار بدی در اینگونه رفتارها دارند.

همواره قضات محترم در دستگاه قضایی در دوره‌های مختلف با استفاده از پزشکی قانونی که یک نهاد دقیق و منصف است، نسبت به صدور رأی اقدام می‌کردند و همواره آرای پزشکی قانونی مورد اقبال بوده است. اما متأسفانه این دو رأی اخیر، به‌ویژه رأی دوم، نگرانی‌های جدی‌ای برای جامعه ایجاد می‌کند. از طرف دیگر باید اشاره کرد که مدت‌های مدیدی بود بعضی رسانه‌های خارج از کشور و برخی جریان‌های بیرون از ایران تلاش می‌کردند که نشان دهند از بیمارستان روانپزشکی و تشخیص روانپزشک برای سرکوب کردن مخالفان استفاده می‌شود؛ اما جامعۀ علمی همواره برای اعادۀ حیثیت از کشور، نهاد قضا و بیماران روانی، علیه این اتهام‌زنی‌ها شجاعانه ایستاد. غیرقابل انکار است که هر فردی چه قاضی و چه متهم، چه مفسد اقتصادی یا مجرم امنیتی ممکن است نیاز داشته باشد در بیمارستان بستری شود، اما این آرای قضات می‌تواند همۀ آن تلاش‌ها را نقش بر آب کند. همچنین، می‌تواند باعث شود عده‌ای بهانه‌جو ادعا کنند سیستمی که اینگونه آشکارا از روان‌‌پزشکی و روان‌شناسی علیه بازیگران و شهروندان استفاده می‌کند، چرا در خلوت بیمارستان‌ها از روش‌های غیرانسانی علیه مجرمان استفاده نکند.

آخرین مطالب

۱۸ تیر ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

پارادوکس روانکاو-کنشگر

برخلاف نقش سنتی، برخی روانکاوان و چند متفکر خارج از این حوزه که به روانکاوی علاقه‌مند هستند، وارد فعالیت‌های اجتماعی شده‌اند و به نابرابری‌ها پرداخته و میل به تغییرات اجتماعی را ترویج کرده‌اند. این تغییر، چالش‌هایی را در برابر...
۱۰ تیر ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

شتابزده‌ای در باب پدیدار ۸ تیر ۱۴۰۳

مشارکت پایین انتخاباتی در رویدادی ملی از نظر آسیب‏‌شناسی اجتماعی نشان می‌‏دهد که با چندپاره‌‏شدن جامعه روبه‌‏روییم. در عین حال به جهت سیاست‌های ضد حزبی و سیاست‌گریز حاکمیتی، نه آن ۴۰ درصدی که در این انتخابات رأی دادند، و نه...
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳

روانکاوی

ایده‌های بنیان‌ساز بنیاد بر باد ده

کارهای بنجامین تأثیر شگرفی در تأکید بر جنبه رابطه‌ای روانکاوی و یکپارچه‌سازی دیدگاه‌های فمینیستی در گفتمان روانکاوی داشته‌اند. کار او تشویق به بازاندیشی در نظریات سنتی در مورد قدرت، استقلال، و هویت می‌کند و او را به یکی از صداهای تأثیرگذار در روانکاوی...
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

دلالت‌ها را جدی بگیریم

چرا ما تصور می‌کنیم وقتی یک معلم زیر سوال رفته، تمام معلمان زیر سوال رفته‌اند. به نظر من در بطن این داستان باید احساس گناهی را دنبال کرد. شکایت آموزش و پرورش، و اعتراض‌های صنفی در مورد...
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

افعی تراپی!

درمانگران مانند هر انسان دیگری هر اندازه کاربلد باشند و یا از تعالی اخلاقی و شخصی بهره‌مند، باز هم انسان هستند. از سویی مثل هر حرفه دیگری ممکن است درصد کمی افراد این حرفه دارای ویژگی‌های ضد اجتماعی باشند که چنین...