روان‌پزشکی اجتماعی

اضطراب ارشاد

مشاهدات شخصی در جامعه، رصد حال و احوال مراجعان و تکیه بر پژوهش‌های جهانی از وضعیت‌های مشابه نشان می‌دهد، وقتی فضای اجتماعی توأم با احساس ناامنی، بی‌آیندگی و زوال باشد، قاعدتا آثار روانی زیادی خواهد داشت، چرا که ...
ویراسته‌ی گفت‌وگو با روزنامه‌ی هم‌میهن

مشاهدات شخصی در جامعه، رصد حال و احوال مراجعان و تکیه بر پژوهش‌های جهانی از وضعیت‌های مشابه نشان می‌دهد، وقتی فضای اجتماعی توأم با احساس ناامنی، بی‌آیندگی و زوال باشد، قاعدتا آثار روانی زیادی خواهد داشت، چرا که برای اینکه بتوانیم آینده را بسازیم، نیازمند داشتن تصویری هستیم که حداقلی از آرامش و امنیت برای ما به همراه داشته باشد. همه اتفاقات سال‌های گذشته به‌ویژه مورد خانم مهسا امینی کاملا موقعیتی نابسامان کننده ایجاد می‌کند. بعد از ماجرای مرگ مهسا امینی، شاهد این هستیم که زنان در خیابان احساس ناامنی می‌کنند. من از برخی مراجعانم شنیدم که احساس می‌کنند هر آن ممکن است در معرض خطر قرار بگیرند. و این نکته‌ی مهمی را پیش می‌کشد. وقتی نهادی باید پاسبان امنیت عمومی باشد، ولی بازنمود تصویر آن در افکار عمومی خلافش باشد، تهدید روانی بزرگی است. اینکه مردم حس کنند کسی که باید مراقب من باشد، ممکن است دستی از آستین دربیاورد و یقه من را بگیرد پیامدهای اجتماعی و روانی این موضوع می‌تواند فوق‌العاده زیان‌بار باشد.

خلاصه این‌که وقتی نام نهادی که باید پاسبان امنیت عمومی باشد، اما بازنمود آن در اذهان عمومی خلاف آن می‌شود، این مساله برای امنیت روانی جامعه و احساس تعلق به کشور و شهر یک‌ تهدید بسیار بزرگ روان‌شناختی است و دود آن بیشتر از آن‌که به‌چشم مردم برود، چنین نهادهایی را تهدید می‌کند. البته این دود به‌چشم مردم هم خواهد رفت، چرا که احساس می‌کنند والد/نهادی که قرار است مراقب آنها باشد، بدانان آسیب می‌زند. این وضعیت از هرچیزی بدتر است. ما این روزها با شوخی‌هایی روبه‌روایم که بسیار معنادار است، ازجمله این‌که «دخترتان را خودتان به مدرسه ببرید، چون در خیابان پلیس است» و… اینها نشانه‌های بسیار وخیمی است. این یک شاخص مهم است و نیاز هم نیست که بسنجیم مردم از این وضعیت چقدر دچار تنش شده‌اند، بلکه همین واکنش‌ها نشانه‌‌ای روانشناختی است که مزاج جامعه را نشان می‌دهد و از نقطه‌نظر پیامدهای اجتماعی می‌تواند فوق‌العاده زیان‌بار باشد. این‌که «مهسا امینی» سکته کرده یا ضربه خورده، بازی با کلمات و سرکار گذاشتن دستگاهی است که می‌خواهد شرایط را مدیریت کند، اما اتفاق اصلی جای دیگری رخ داده که در این موضوع متفاوت از وضعیت‌های دیگر در حال تجربه آن هستیم. «پلیس همواره به‌عنوان نیرویی شناخته می‌شود که در مسائل روزمره شهروندان حضور دارد. و قرار است با حضور او امنیت احساس شود، اما زمانی که در جامعه‌ای مردم‌ عادی از پلیس بترسند، این مساله خطرناک خواهد بود و برای این وضعیت باید فکری کاملا جدی و اساسی شود.

اما درباره آسیب‌های‌روانی ناشی از ماجرایی که برای مهسا امینی رخ داده، زود است قضاوتی داشته باشیم. اما بی‌تردید آن چیزی که با رصد فضای‌ مجازی و رسانه‌ها دیده می‌شود، شاهد آثار زیان‌بار و جدی‌ای از پیامدهای این اتفاق خواهیم بود. البته طی دو‌دو نیم سال گذشته، آسیب‌های ناشی از پاندمی کووید-۱۹ هم وجود داشته است. ما طی سال‌های گذشته در ایران شاهد حجم روبه‌افزایش مراجعه برای دریافت خدمات روانشناختی هستیم. بخشی از این مساله ممکن است محاسبه نشود، چراکه در این‌مدت افراد اشتغال‌آنلاین هم داشته‌اند، اما واقعیت این است که بیشتر افرادی که فعالیت آزاد دارند، وقت‌آزاد ندارند و با میزان‌زیادی از ساعات اضافه‌کار هم، این وقت‌اضافه برای آنها وجود ندارد. بخش عمده مراجعه‌کنندگان برای دریافت خدمات روان‌شناختی، و مطالعات هم نشان می‌دهد، یکی  بزرگ‌ترین آسیب‌ها در بحران‌ها متوجه زنان است.

آخرین مطالب

۱۸ تیر ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

پارادوکس روانکاو-کنشگر

برخلاف نقش سنتی، برخی روانکاوان و چند متفکر خارج از این حوزه که به روانکاوی علاقه‌مند هستند، وارد فعالیت‌های اجتماعی شده‌اند و به نابرابری‌ها پرداخته و میل به تغییرات اجتماعی را ترویج کرده‌اند. این تغییر، چالش‌هایی را در برابر...
۱۰ تیر ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

شتابزده‌ای در باب پدیدار ۸ تیر ۱۴۰۳

مشارکت پایین انتخاباتی در رویدادی ملی از نظر آسیب‏‌شناسی اجتماعی نشان می‌‏دهد که با چندپاره‌‏شدن جامعه روبه‌‏روییم. در عین حال به جهت سیاست‌های ضد حزبی و سیاست‌گریز حاکمیتی، نه آن ۴۰ درصدی که در این انتخابات رأی دادند، و نه...
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳

روانکاوی

ایده‌های بنیان‌ساز بنیاد بر باد ده

کارهای بنجامین تأثیر شگرفی در تأکید بر جنبه رابطه‌ای روانکاوی و یکپارچه‌سازی دیدگاه‌های فمینیستی در گفتمان روانکاوی داشته‌اند. کار او تشویق به بازاندیشی در نظریات سنتی در مورد قدرت، استقلال، و هویت می‌کند و او را به یکی از صداهای تأثیرگذار در روانکاوی...
۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

دلالت‌ها را جدی بگیریم

چرا ما تصور می‌کنیم وقتی یک معلم زیر سوال رفته، تمام معلمان زیر سوال رفته‌اند. به نظر من در بطن این داستان باید احساس گناهی را دنبال کرد. شکایت آموزش و پرورش، و اعتراض‌های صنفی در مورد...
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۳

روان‌پزشکی اجتماعی

افعی تراپی!

درمانگران مانند هر انسان دیگری هر اندازه کاربلد باشند و یا از تعالی اخلاقی و شخصی بهره‌مند، باز هم انسان هستند. از سویی مثل هر حرفه دیگری ممکن است درصد کمی افراد این حرفه دارای ویژگی‌های ضد اجتماعی باشند که چنین...